ایستگاه فضایی بین‌المللی (International Space Station)

یک ایستگاه فضایی است که با مشارکت بیش از ۱۵ کشور ساخته شده و در مدار نزدیک زمین و در ارتفاع ۳۳۰ تا ۴۳۵ کیلومتری از سطح زمین در حرکت است؛ سرعت آن در مدار برابر ۲۷٬۷۰۰ کیلومتر بر ساعت است، به این ترتیب روزی ۱۵ بار دور سیاره زمین گردش می‌کند. بیشتر بخش‌های اصلی این ایستگاه فضایی ساخته شده اما تا سال‌های پایانی دهه کنونی چند بخش جدید به آن افزوده خواهد شد که پس از تکمیل، ۴۵۰ تن وزن و ۱۲۰۰ متر مکعب فضای کار، پژوهش و زندگی برای فضانوردان فراهم خواهد شد. این ایستگاه فضایی بین‌المللی، سومین شی ء نورانی در آسمان است که با چشم غیرمسلح دیده می‌شود.

Screen-Shot-2013-05-05-at-8.16.42-AMتصویری از داخل ایستگاه فضایی بین المللی

ایستگاه فضایی بین‌المللی پس از ایستگاه‌های سالیوت، آلماز و میر روسیه و ایستگاه اسکای‌لب آمریکا، نهمین ایستگاه فضایی سرنشین‌دار در مدار زمین است. آبان سال ۱۳۹۴ پانزدهمین سالگرد زندگی بی‌وقفه فضانوردان در ایستگاه فضایی بین‌المللی بود. حضور فضانوردان در ایستگاه فضایی بین‌المللی از آغاز نخستین ماموریت در ۱۲ آبان ۱۳۷۹ تاکنون ادامه داشته است. این ایستگاه رکورد ۱۰ ساله زندگی و کار پیوسته انسان‌ها در فضا را (که پیش از این متعلق به ایستگاه میر بود) شکست.
در حال حاضر فضاپیماهای سایوز، پروگرس، فضاپیمای ترابری خودکار، فضاپیمای ترابری اچ-۲، فضاپیمای دراگن و فضاپیمای سیگنوس مسئولیت رساندن سرنشین، خدمات و پشتیبانی به این ایستگاه فضایی را بر عهده دارند. از آنجا که ماموریت‌های پشتیبانی شاتل فضایی در پی بازنشسته شدن شاتل‌ها در سال ۲۰۱۱ به پایان رسید، در حال حاضر فضاپیمای سایوز تنها وسیله سفر فضانوردان به ایستگاه فضایی بین‌المللی است.

Soyuz_TMA-6_spacecraftتصویری از فضاپیمای سایوز

تاکنون فضانوردانی از ۱۷ کشور جهان در این ایستگاه اقامت کرده‌اند که از این تعداد ۵ نفر توریست بوده اند. یکی از این توریست ها انوشه انصاری، فضانورد ایرانی است که در روز ۲۷ شهریور ۱۳۸۵ به ایستگاه فضایی بین‌المللی وارد شد.
در ایستگاه فضایی بین‌المللی، نظارت بر فشار هوا، میزان اکسیژن، آب و اطفای حریق توسط «سامانه کنترل محیط و پشتیبانی زندگی» انجام می‌گیرد. جالب است بدانید که منبع نیروی الکتریکی ایستگاه فضایی بین‌المللی، انرژی خورشیدی است.

from_space-17تصویر ارسالی از ایستگاه فضایی بین المللی از زمین

from_space-9تصویر ارسالی از ایستگاه فضایی بین المللی از زمین

تیم پیک فضانورد بریتانیا، ۱۵ دسامبر ۲۰۱۵ برای پیوستن به فضانوردان ایستگاه فضایی بین المللی به فضا پرتاب خواهد شد. این فضانورد می گوید: «یکی از مشکل ترین کارهایی که فضانورد باید یاد بگیرد، کارا و انعطاف پذیر بودن است. افراد فراوانی وقت بسیاری صرف فکر کردن در این باره کرده اند که چه مشکلاتی ممکن است در ایستگاه فضایی پیش آید و چه واکنشی باید نشان داد.»

وی می افزاید: «اگر قطعات سرگردان به ایستگاه فضایی برخورد کند و فشار هوا در ایستگاه فضایی کاهش پیدا کند، باید تلاش کنیم که بخشی از ایستگاه را که نشت دارد به سرعت پیدا کرده و آن را از بقیه ایستگاه فضایی جدا کنیم تا هوای کل ایستگاه فضایی خالی نشود. اگر این کار با موفقیت همراه نباشد و اوضاع خطرناک شود ایستگاه فضایی را تخلیه می کنیم و به فضاپیمای سایوز می رویم، از ایستگاه فضایی جدایش می کنیم و به زمین می رویم.»
کاربردهای اصلی ایستگاه فضایی بین‌المللی عبارتند از:
– آزمایشگاه فضایی برای انجام پژوهش‌های نوین، پژوهش‌ها و آزمایش‌هایی که انجام آنها روی زمین به علت وجود جاذبه ممکن نیست یا با دشواری‌هایی همراه است؛
– رصدخانه دائمی در مدار زمین، برای رصد کردن زمین، خورشید، منظومه شمسی و کیهان؛
– مرکز حمل و نقل مداری که می‌توان در آن فضاپیماها، بار و قطعات گوناگون را گردآوری کرد و پس از مونتاژ و تنظیم، به مقصد مورد نظر فرستاد؛
– مرکز سرویس برای تعمیر، نگهداری و تنظیم فضاپیماها و ماهواره‌ها در مدار زمین؛
– مرکز ساخت و ساز برای مونتاژ و نصب سازه‌های بزرگ فضایی؛
– مرکز همکاری پژوهشی با بخش خصوصی در زمینه مهندسی هوافضا؛

علاقه مندان می‌توانند همه روزه با مراجعه به نشانی الکترونیکی heavens-above.com پیش بینی دقیق ظهور ماهواره ها از جمله ایستگاه فضایی را در میلیون‌ها شهر و روستا در سراسر زمین بیابند.

 

منابع:

۱- ویکی پدیا

۲- یورو نیوز

۳- سایت تحلیلی خبری عصر ایران

 

گردآورنده: مهندس رشید