تذهیب

تذهیب

تذهیب: تفکر ایرانی
انسان ها از دیرباز به منظور فرافکنی احوالات درونی خود و برقراری ارتباط از روش های گوناگونی استفاده می کردند. نوشتن، یکی از شیوه های ارتباطی بود به طوری که بعد از طی زمان و پیشرفت و پشت سر گذاشتن مراحل مختلف، نوشتن روی پوست حیوانات و بعد از آن روی کاغذ آغاز شد که تا کنون نیز ادامه یافته است.
برخی سخن ها و گفتارها آنقدر بر روح و روان انسان تاثیر گذاشته که مردمان به منظور حفظ و انتقال آن با توجه به توانایی و ذوق برجسته ای که داشتند، با ایجاد و همکاری در چند حرفه و به وسیله ادوات و ابزار مخصوصی به ثبت آن ها به روش خوشنویسی پرداخته اند و عده ای دیگر نوشته های موزون و مسجع خطوط و کتب را با آرایه های زیبا منقوش کرده و به حرفه تذهیب (طلا کاری) روی آوردند.
تذهیب کلمه ای عربی و از ریشه ذهب-zahab به معنی طلا گرفته شده است. در گذشته مواد معدنی و گیاهی در دسترس بود. از جمله موادی که بیشترین کاربرد را در این زمینه داشت، می توان به طلا (سمبل نور الهی) و لاجورد (تداعی کننده آسمان بیکران) و موادی مانند شنگرف، سورنج و دوده اشاره کرد. به طوری که استفاده از این رنگ ها در نقوش و طرح های مختلف مانند، اسلیمی، ختایی و دیگر تزئینات جلوه خاصی داشته، ضمن اینکه با توجه به دوران مختلف و حاکمان هر زمان، این طرح ها، شکل ها و فرم ها تغییر کرده و بیشتر اوقات به خواست سلاطین، درسراسر ایران استادان این هنر زیبا برای کار به کتابخانه های سلطنتی دعوت می شدند و به آراستن کتاب های نفیس می پرداختند، در نتیجه این حرفه با توجه به تغییرات به صورت مکتب های خاص ارائه می شد که از جمله مکاتب مهم در رشته تذهیب می توان به مکتب سلجوقی، بخارا، تیموری، صفوی و قاجار اشاره کرد. همچنین در هر دوره فرم ها و رنگ های خاصی استفاده می شده به طوری که در حال حاضر تذهیب و خط های به جا مانده از آن دوران زینت بخش موزه های ایران و جهان است. به عنوان مثال می توان به قرآن بایسنقر میرزا، یکی از زیباترین کتب جهان، اشاره کرد. جالب تر اینکه اکنون هنرمندانی پیرو سبک قدما هستند و در آثار خود از فرم و روش آنها پیروی می کنند، البته این هنر را می توان در کاشی کاری، قلمزنی، منبت، خاتم کاری و ….. مشاهده کرد.
شایان ذکر است که این هنر بعدها به اروپا هم نفوذ کرد و در کنار نوشته های اروپایی نیز می توان ساقه های درختانی مانند برگ مو، برگ های رنگین و در کنار آنها گاهی پرندگان، حیوانات و چهره های گوناگون انسان و چشم اندازهای طبیعی را مشاهده کرد.
آنچه در کنار زیبایی چشم نواز و منحصر به فرد نقوش و رنگ های این هنر بیننده را به تفکر وا می دارد، احوالات هنرمندی است که با صبر و حوصله آنچه را که در درون خود دارد، با ظرافت و بینش دقیق به چشم بیننده هدیه می دهد. علیرغم صنعتی شدن دنیا برخی از هنرمندان در جهت بالندگی این هنر با ارزش کوشا هستند و به صورت جدی این حرفه را پیشه خود کرده و اندیشه ایرانی را همواره زنده نگه داشته اند.
«با آرزوی ماندگاری هنر ارزشمند تذهیب»

 

بیتا قندچی

 

 

بیتا تذهیب

اثر: بیتا قندچی

 

 

منبع:ویکیپدیا