حافظ نامه، تفالی بر غزلیات حافظ- ۲

یکی از ویژگی های هنر اصیل قابل تفسیر و تعبیر بودن است. شعر نیز از این قاعده مستثنی نیست بنابراین عجیب نیست اگر هر کس بنا به نیت و دانش ادبی، متناسب شرایط روحی خود برداشتی خاص از اشعار حافظ شیرازی دارد. از راست درآمدن شعر حافظ مطابق نیت اشخاص، بسیار شنیده ایم. حافظ غیب دان نبوده بلکه سخن و شعرش که تأثیر بسیاری از قرآن کریم گرفته است، به دلیل عمق و گستردگی در حقیقت آینه «زندگی جمعی» ماست و به همین دلیل همه اقشار خود را در آن جستجو می کنند و البته می یابند.

نوجوان اهل ادب و دانش! در این بخش قرار بر این است که با تفأل بر دیوان لسان الغیب حافظ شیرازی هر بار بیتی آورده و واژه های دشوار و مفهوم آن نیز با توجه به شرح استاد بهاء الدین خرمشاهی بر غزلیات حافظ با عنوان «حافظ نامه»، تقدیم شود.

ما آبروی فقر و قناعت نمی بریم

 با پادشه بگوی که روزی مقدّرست

فقر: «در لغت به معنی احتیاج و تنگدستی است و در اصطلاح صوفیان نیازمندی به خدا و بی نیازی از غیر اوست. … فقر کلمه ای قرآنی است و هم به درویش و نیازمند مادی گفته می شود و هم به درویش و نیازمند معنوی»
حافظ در این بیت انسان را به بی نیازی از غیر خدا دعوت می کند و اینکه باید به آنچه خداوند در تقدیر و سرنوشت ما قرار می دهد راضی و خشنود باشیم، این رضایت تنها به مسائل مادی مربوط نمی شود و در مورد امور معنوی زندگی نیز صدق می کند. باید به این نکته توجه داشته باشیم که منظور حافظ این نیست که انسان به بهانه سرنوشت هیچ حرکتی نکند؛ راضی به رضای خداوند بودن به زندگی آرامش می بخشد.

 

نویسنده: لیلا امیرخانی

—————–

«حافظ نامه» برگرفته از نام کتاب ارزشمند استاد بهاء الدین خرمشاهی است.