کتاب- شهر نوجوان

روز ملی ادبیات کودک و نوجوان: گامی به جلو

ادبیات هر ملتی نمایی از فرهنگ و اندیشه آنهاست. وقتی صحبت از ادبیات کودک و نوجوان به میان می آید، نه تنها از اهمیت آن کاسته نمی شود بلکه توجه و نگاه تیزبینانه تری را می طلبد، چرا که آینده در دست ها و اندیشه های کودکان و نوجوانانی شکل می گیرد که گاه مورد غفلت واقع می شوند. در این میان هستند کسانی که با درک حساسیت این حوزه از ادبیات، گام هایی قابل ستایش برداشته اند.
سه سال پس از درگذشت مهدی آذریزدی در ۱۸ تیر ۱۳۸۸، این روز از سوی شورای عالی انقلاب فرهنگی روز ملی ادبیات کودک و نوجوان اعلام شد.
مهدی آذریزدی در اسفند سال ۱۳۰۰ در یزد متولد شد و بیش از نیم قرن به ادبیات کودک و نوجوان خدمت کرد. این نویسنده خلاق با اولین اثر خود با نام «قصه های خوب برای بچه های خوب» که نگارشی ساده و شیرین از ادبیات کلاسیک ایران است، وارد این حوزه شد و با این اثر ارزنده جایزه سازمان جهانی یونسکو را در سال ۱۳۴۳ ازآنِ خود و در حقیقت نصیب ایران کرد. دستمایه آذریزدی در آثارش کتاب های ارزشمندی نظیر کلیله و دمنه، مرزبان نامه، سندبادنامه، بوستان و گلستان بود.

IMG_20160707_014054
وی به عنوان پرکارترین نویسنده کودک و نوجوان، این گروه سنی را وارد دنیای زیبا و اندیشمندانه ادبیات کهن ایران زمین کرد. این نویسنده همچنین در چند اثر به یادماندنی به داستان های قرآن کریم و قصه های پیامبران الهی پرداخته است.
از دیگر آثار این نویسنده می توان به تصحیح مثنوی معنوی مولانا، خودآموز شطرنج و خودآموز عکاسی اشاره کرد. علاوه بر این، کتاب های چاپ نشده زنده یاد مهدی آذریزدی نیز به یادگار مانده است.
ثبت روز ادبیات کودک و نوجوان در تقویم ایران اقدامی قابل ستایش است و در عین حال کافی نیست. پرداختن به این حوزه از ادبیات تنها نباید به برگزاری چند نشست و همایش منحصر باشد. آثار نویسندگان و فعالان ادبیات کودک و نوجوان و در راس آنها مهدی آذریزدی، حکایت از این دارد که هم نویسندگان و هم میراث ادب و فرهنگ ما قابلیت خلق آثار شایسته و تاثیرگذار را دارند که البته حمایت مادی و معنوی از آنها ضروری است.
نکته مهم دیگر اینکه دست اندرکاران باید با نگاه کارشناسانه و نظر اهالی این حوزه حساس و آسیب پذیر، مانع ورود و حضور برخی از افراد ناآشنا و غیرمتخصص شوند زیرا تولید این بخش خوراک روحی گروهی است که آینده ایران در گرو شیوه تفکر و نگاه آنهاست و بی توجهی به این مسئله سال ها بعد عواقب ناگوار خود را بیشتر نشان خواهد داد.
همچنین تشویق و فرهنگ سازی در زمینه مطالعه از دیگر اقداماتی است که به رشد و پویایی ادبیات کودک و نوجوان کمک می کند و تنها چاپ و نشر کاری از پیش نخواهد برد زیرا عدم جذب مخاطب در هر زمینه ای رکود را در پیش دارد. اهمیت این بخش زمانی برجسته تر می شود که بنا به دلایل بسیاری، قشر کودک و به ویژه نوجوان به دنیای مجازی بیشتر رغبت نشان می دهند. این حقیقتی است که اگر نادیده گرفته شود سرانه مطالعه را بیش از این دچار افت خواهد کرد. علاوه بر محتوا و موضوع متناسب برای این گروه سنی، عدم ارائه محصولات فرهنگی مانند کتاب و نشریه در قالب و شکل جذاب و مطابق سلیقه نسل امروز، از مواردی است که می تواند کسادی این بازار را در پی داشته باشد.
به منظور رشد و رونق ادبیات کودک و نوجوان که اکنون دیگر به کتاب و نشریه محدود نمی شود، تشکیل کارگروه هایی متشکل از متخصصان و دلسوزان البته با حضور مسئولان، لازم و ضروری است تا در طول سال و نه تنها در چند روز و مناسبت، برنامه هایی را تدوین و اجرا کنند.

لیلا امیرخانی