سنگ فیروزه

سنگ فیروزه: گوهر گرانبهای ایران

 

به جرأت می توان گفت که «فیروزه» برای همه ایرانیان نامی آشناست. این سنگ قیمتی در عهد باستان شناخته شده است و از کتیبه های به جا مانده از کاخ داریوش بزرگ در شوش چنین برمی آید که در آن دوران به این سنگ زیبا «احسائین» می گفتند و از منطقه خوارزم می آوردند و در تزیین کاخ از آن بهره می بردند. پادشاهان بسیاری مانند کوروش و داریوش فیروزه را به عنوان سنگی گرانبها به فرماندهان دیگر سرزمین ها هدیه می دادند. در گذشته فیروزه از راه ترکیه به اروپا صادر می شد و به همین دلیل آن را «ترکوئیز» می نامیدند.

سنگ فیروزه

ایتالیایی ها فیروزه آبی و صاف را «گوهر آبی» می نامند و به عنوان گران قیمت ترین سنگ در ساخت جواهرات از آن استفاده می کنند.

تشکیل فیروزه:

سنگ زیبای فیروزه در منطقه های نسبتا خشک و بایر که رسوبات مس فراوانی دارد، ایجاد می شود. به این ترتیب که محلول های سطحی مس دار روی سنگ هایی با ترکیب خاص مثل فسفر و گاه روی فسیل های استخوانی جانوران تاثیر می گذارد و نتیجه آن تشکیل فیروزه است.

فیروزه گرانبها:

این کانی در طیف وسیعی از آبی آسمانی روشن تا سبز خاکستری ایجاد می شود. مرغوب ترین فیروزه، به رنگ آبی سیر و بسیار سخت و مقاوم و البته کمیاب است. هر چه رنگ آبی این سنگ چشم نواز، کمرنگ تر و به سبز نزدیک باشد و همچنین ناخالصی داشته باشد، از ارزش و قیمت آن کاسته می شود.

نگهداری فیروزه:

* باید مراقب بود که روی فیروزه خراش ایجاد نشود؛

* فیروزه سنگی زنده است و مواد شیمیایی، الکل و روغن باعث تغییر رنگ آن می شود؛

* نباید فیروزه را در معرض نور و گرد و غبار قرار داد؛

* نباید فیروزه را در معرض پوست چرب و مواد آرایشی قرار داد.

تمیز کردن فیروزه:

به دلیل خلل و فرج هایی که روی این سنگ وجود دارد، به راحتی کثیف می شود. هرگز نباید با آب و حتی بازدم خود برای تمیزی آن استفاده کرد. بهترین شیوه، پاک کردن با پارچه نخی و لطیف است. برای جلا دادن این سنگ قیمتی نیز بهتر است از یک تکه چرم استفاده کرد.

سنگ فیروزه

بهسازی فیروزه:

به دلیل حساسیت و آسیب پذیری فیروزه، آن را طی مراحلی با واکس زدن، مقاوم می کنند. این بهسازی حتی روی فیروزه های مرغوب نیز انجام شده و باعث گرانبها تر و مقاوم تر شدن آنها می شود. واکس فیروزه نوعی رزین مصنوعی است که با شیوه خاصی از فرو بردن فیروزه در آن انجام می شود.

فیروزه ایران:

ایران، آمریکا، مصر و افغانستان صادرکنندگان فیروزه در جهان هستند. در این میان مشهورترین و پرطرفدارترین نوع آن، فیروزه نیشابور در نزدیکی روستای معدن است. علاوه بر نیشابور در جنوب مشهد، شمال شرقی کرمان، شمال شرقی شهر بابک، در تفت (یزد)، قلعه وزیری نزدیک بصیران و بیرجند نیز معادن فیروزه وجود دارد. فیروزه ایران دو نوع عجمی و شجری است که این دسته بندی بر اساس رنگ، نقش و کیفیت انجام می شود.

فیروزه تراشی:

این کار به وسیله چرخ مخصوصی انجام می شود که ترکیبی از سنباده و صمغ است که سنباده را از بدخشان و صمغ را از هندوستان می آورند. به این ترتیب که فیروزه تراش با دست راست چرخ را می گرداند و با دست چپ فیروزه را روی چرخ قرار می دهد و برای محافظت از انگشت خود، تکه ای چرم، پارچه یا چوب به انگشت می بندد.

سنگ فیروزه

منبع: روزنامه همشهری (۳۰ خرداد ۹۱)

بازنویسی: شهر نوجوان