شخصیت های بهاری

بهار، آغاز رویش است و رویش و سرسبزی آرامش می بخشد؛ پس عجیب نیست که این فصل زیبا، برای همه جهان و حتی همه موجودات خاص و خواستنی است. هر ملتی بنا به ویژگی های تاریخی و اجتماعی خود اسطوره ها و داستان هایی برای پدیده های گوناگون می آفریند. سرزمین پهناورمان ایران نیز به عنوان یکی از باستانی ترین فرهنگ های جهان ازین قاعده مستثنا نیست. جشن نوروز ایرانی به زمان پادشاهی جمشید باز می گردد و قدمتی دیرینه دارد.
و اما داستان بهار در ایران زمین (منظور ایران چندین هزارساله و پهناوری است که بسیاری از کشورهای همسایه امروزی جزوی از آن به شمار می آمدند) همیشه با نام هایی مانند عمو نوروز، ننه سرما و حاجی فیروز همراه است.
عمو نوروز ـ ننه سرما
در باور ایرانیان و فرهنگ شفاهی (آن بخش از فرهنگ که از گذشته های دور سینه به سینه به روزگار ما رسیده است) عمو نوروز پیرمردی است که با زلف و ریش حنابسته، کلاه نمدی و پای پوش (کفش) گیوه و عصا به دست همراه با حاجی فیروز از کوه به سمت دروازه شهر و در واقع به طرف مردم حرکت می کند. عمو نوروز و ننه سرما در واقع شخصیت های یک داستان عاشقانه هستند. طبق این داستان، ننه سرما عاشق عمو نوروز است و تمام زمستان را در انتظار او می نشیند؛ این دو نفر تنها یک روز در سال آن هم روز پیش از نوروز یکدیگر را ملاقات می کنند. طبق روایتی دیگر، ننه سرما پس از چشم به راهی، درست در شب سال نو که عمو نوروز از راه می رسد، به خواب می رود و بنابراین هرگز یکدیگر را نمی بینند.

۱۲۲۳_ib9KRFrT
این دو شخصیت نمادِ سرمای زمستان و نوروز هستند و گذر از سال کهنه به سال نو و به قول معروف تحویل سال را حکایت می کنند و عجیب نیست که یکدیگر را نبینند زیرا در طبیعت نیز با رفتن سرما، موجودات و طبیعت زنده و گرما آغاز می شود و گرما و سرما همزمان نیست.
حاجی فیروز (پیش قراول بهار)
به عقیده پژوهشگران و بنا به اسطوره ها، حاجی پیروز در زمستان به دنیای مردگان می رود و اول بهار به دنیای زندگان باز می گردد و سیاهی چهره حاجی فیروز نیز به علت حضور او در دنیای مردگان است. باید بدانیم که در فرهنگ ایران باستان نیز برای از دنیارفتگان ارزش قایل بوده اند. حتی بعید نیست که منظور از دنیای مرگ در این داستان شفاهی، زمستان و سرما باشد که در آن طبیعت به خواب می رود و باز در بهار بیدار می شود. رفت و آمد حاجی فیروز می تواند نمادی از گردش فصل ها باشد.
جالب است بدانیم که در مناطق مختلف، حاجی فیروز نام های گوناگونی دارد. برای مثال در خراسان و بخش هایی از افغانستان بی بی نوروزک؛ در اراک ننه نوروز؛ در کرانه های خلیج فارس ماما نوروز؛ در گیلان پیربابا و آروس یا عروس گلی؛ در آذربایجان ننه مریم نامیده می شود. این تفاوت ها برآمده از ویژگی های فرهنگی و جغرافیای هر منطقه است.

منبع: ویکی پدیا

باران امیرخانی