قمپز

متل یا ضرب المثل شانزدهم

   قُمپز در نکن!

قمپز، توپی بود که امپراطوری عثمانی در جنگ های با ایران مورد استفاده قرار می داد. این توپ اثر تخریبی نداشت زیرا گلوله در آن به کار نمی رفت بلکه مقدار زیادی باروت در آن می ریختند و پارچه های کهنه و مستعمل را با سنبه با فشار در آن جای می دادند و می کوبیدند تا کاملا سفت و محکم شود، سپس این توپ ها را در مناطق کوهستانی که موجب انعکاس صدا می شد، به طرف دشمن آتش می کردند. صدایی آنچنان مهیب و هولناک داشت که تمام کوهستان را به لرزه درمی آورد و تا مدتی صحنه جنگ را تحت الشعاع قرار می داد ولی اثر تخریبی نداشت. در جنگ های اولیه بین ایران و عثمانی صدای عجیب و مهیب آن در روحیه سربازان ایران اثر می گذاشت و از پیشروی تا حدود موثری جلوگیری می کرد ولی بعدها که ایرانیان به ماهیت و توخالی بودن آن پی بردند، هرگاه صدای گوشخراشش را می شنیدند، به یکدیگر می گفتند:

نترسید! قمپز درمی کنند؛ یعنی توخالی است و گلوله ندارد.

منبع: داستان های امثال (ریشه ضرب المثل های ایرانی) ـ مسعود حبیب اللهی