چهار شنبه سوری

تاریخ ایران باستان پر است از جشن هایی که برپایی هر یک از آنها فلسفه ای دارد. امروزه تنها جشن سوری معروف به چهارشنبه سوری و نیز جشن سده برایمان به یادگار مانده است. درباره جشن های فراموش شده آتش می توان به آذرگان و شهریورگان یا آذر جشن  اشاره کرد. نزد ایرانیان باستان، آتش نماد روشنی، پاکی، طراوت، سازندگی، زندگی، تندرستی و بارزترین نماد خداوند در روی زمین بوده است.

چهارشنبه سوری از دو واژه چهارشنبه و سوری تشکیل شده که چهارشنبه نام یکی از روزهای هفته و واژه سوری (یا سوریک که در فارسی پهلوی صفت است) تشکیل شده است. سور به معنی سرخ و ایک پسوند صفت است و این ترکیب، معنی سرخ و سرخ رنگ دارد. در فارسی پهلوی گل سوری به معنی گل سرخ است و به این جشن از آن جهت سوری گفته می شود که عنصر اصلی آن افروختن آتش سرخ بوده البته سور به معنی مهمانی نیز در فارسی به کار رفته است.

تاریخچه چهارشنبه سوری:

در شاهنامه فردوسی به بزمی در آخرین چهارشنبه نزدیک به نوروز اشاره شده است  که نشان دهنده کهن بودن این جشن است.

آتش نه تنها در نزد ایرانیان که از اقوام کهن هستند بلکه در میان بیشتر اقوام کهن چه هند و اروپایی و چه غیره مقدس بوده است. در روایت های کهن هند و ایرانی، آتش (آذر) فرزند اهورامزدا بوده و همچنین در نوشته های اوستایی پسر اهورا لقب دارد. عقیده به پاکی و پاک کنندگی آتش آنچنان بوده که یکی از آزمایش های اثبات بی گناهی، گذر از میان آتش بوده است که برجسته ترین نمونه آن گذر سیاوش از میان آتش است.

در چهارشنبه سوری، ایرانیان آتش بزرگی را مهیا کرده و از صبح زود تا غروب خورشید آن را روشن نگه می داشتند که معمولا در هنگام غروب آفتاب مردم از روی آن می پریدند و در زمان پریدن می خواندند “زردی من از تو و سرخی تو از من” در واقع این جمله نشانگر یک نوع تطهیر و پاک سازی مذهبی و بیانگر آن است که شما خواهان آن هستید که آتش تمام رنگ پریدگی و زردی، بیماری و مشکلات شما را بگیرد و در مقابل سرخی، گرمی و نیرو به شما بدهد.

رواج چهارشنبه سوری:

آتش بازی در شب چهارشنبه سوری در زمان ناصرالدین شاه به وسیله فرانسویان در ایران رواج پیدا کرد که  در ابتدا فقط برای سرگرمی شاه این نمایش انجام می شد. پس از آن مردم هم در این سرگرمی سهیم شدند و دستور نمایش آن در میدان توپخانه صادر شد و مردم در آنجا به تماشای آتش بازی می ایستادند که رفته رفته به شکل امروزه در آمده است.

۹۰۵۷۴_۲۸۴

برخی آداب چهارشنبه سوری:

بوته افروزی، فال گوش نشینی، قاشق زنی، کوزه شکنی، فال کوزه، آتش چهارشنبه سوری، آجیل مشکل گشا، شال اندازی، فال حافظ  و … از آداب و رسوم این شب به شمار می رود.

مراسم چهارشنبه سوری در تمام استان ها و شهرهای ایران تقریبا به یک شیوه برگزار می شود.

به امید آنکه چهارشنبه سوری شاد و بی خطری داشته باشیم.

 

منابع:

گاه شماری و جشن های ایران باستان (هاشم رضی)

دانشنامه آزاد ویکی پدیا (جشن‌های ایران باستان)

 

شهره کلایی